Sluiten

Advies

Ontwormen

Eén van de grootste fouten van vele paardeneigenaren is het bezuinigen op de wormbestrijding. Worminfecties vormen één van de grootste bedreigingen voor de gezondheid en weerstand van uw paard. Nogal eens zijn worminfecties de oorzaak van koliek, diarree, luchtwegproblemen of ernstige verstoringen in de stofwisseling. Bepaalde wormsoorten doorboren de darmwand, andere tasten het bloedvatenstelsel aan en weer andere beschadigen de longen of de lever. Besmetting met wormen vindt plaats via de mest. De uitzonderingen hierop vormen de horzellarf (besmetting hiermee vindt plaats middels de horzelvlieg) en de lintworm.

Wormen
Eén van de grootste bedreigingen voor de gezondheid van uw paard vormen de larven van de kleine strongylide/bloedworm. Deze kruipen in de slijmlaag van de darmwand en kunnen daar lang blijven "slapen". Als ze massaal wakker worden (vaak in de winter of het vroege voorjaar) kunnen ze plotselinge diarree of koliek veroorzaken met soms fatale gevolgen. Pasta's met {moxidectine} zijn werkzaam tegen de ingekapselde larf van de kleine strongylide.
Andere wormsoorten bij het paard zijn: de spoelworm, de grote strongylide/bloedworm, de lintworm, de aarsworm, de veulenworm en de longworm.

Werking wormmiddel
Een wormpasta doodt op het moment van toedienen de wormen en larven die met de werkzame stof bestreden worden. Afhankelijk van de werkzaamheid wordt de ene worm- of larfsoort wel gedood maar andere niet. Ook verschilt per werkzame stof in welke stadium de larf wordt aangepakt. Dat is dan ook de reden waarom het ontwormen met de ene werkzame stof 6 weken effect heeft en met de andere 8 of 12 weken. Een middel dat de jongste stadia van de larf doodt biedt langer bescherming dan een middel dat bepaalde larven niet bereikt. De eitjes en larven die niet door de pasta bestreden worden ontwikkelen zich gewoon verder tot volwassen worm, leggen eitjes en de cirkel is weer rond. 
In Nederland zijn de volgende werkzame stoffen geregistreerd: Pyrantel, {ivermectine}, {fenbendazol} en {moxidectine}.

Goed ontwormen
De kunst van het goed ontwormen is het laag houden van de eiproductie waardoor de besmettingsgraad van het weiland laag blijft en het risico op een wormbesmetting wordt verkleind.
Als u wilt weten wat voor uw paard(en) de beste manier van ontwormen is, overleg dan met uw dierenarts en laat bij voorkeur een mestonderzoek doen om de mate van besmetting en de noodzaak van ontwormen te bepalen. Uit recent onderzoek blijkt namelijk dat een groot deel van de volwassen paarden maar weinig of zelfs geen wormeieren uitscheidt. Maar liefst 84% van de onderzochte paarden heeft op het moment van ontwormen geen eieren in de mest. Er gaan steeds meer stemmen op om deze paarden niet meer standaard te ontwormen, waardoor het onnodig gebruik van ontwormingsmiddelen én daarmee ook de resistentie problemen waarschijnlijk flink teruggedrongen worden. Alleen die paarden die volgens mestonderzoek veel eieren uitscheiden worden dan ontwormd.
Wees voorzichtig met het introduceren van nieuwe paarden in de groep. Met een nieuw paard heeft u kans op de insleep van een nieuwe wormeieren besmetting. Ontworm het paard dus voordat hij bij de andere paarden de wei in mag.
Gebruik voor alle paarden in het late najaar (eind november/begin december) een pasta op basis van ivermectine of moxidectine voor de bestrijding van de horzellarf.

Juiste dosering
Uit onderzoek, uitgevoerd in de zomer van 2004 in opdracht van Virbac en PAVO, blijkt dat 40% van de volwassen warmbloedpaarden (van 3 jaar en ouder) een lichaamsgewicht hebben tussen de 600 en 700 kg. De meeste ontwormmiddelen voor paarden hebben een dosering voldoende voor de ontworming van 600 kg lichaamsgewicht. Veel volwassen paarden worden dus structureel ondergedoseerd.
Onderdoseren heeft 2 grote risico’s:
1. Het paard wordt niet effectief ontwormd omdat niet alle parasieten worden blootgesteld aan een voldoende hoge dosering.
2. Onderdoseren is de belangrijkste oorzaak van het ontstaan van resistentie van parasieten tegen anthelmintica (middelen tegen worminfecties).
Voor een effectieve ontworming van het paard is een goede dosering dus van groot belang. De dosering van ontwormmiddelen is afhankelijk van het lichaamsgewicht. Daarom zijn er nu spuiten voor 700 of 800 kg lichaamsgewicht.  Bij gebruik van deze doseerspuiten wordt voor veruit de meeste paarden het risico van onderdoseren en resistentie-ontwikkeling daarmee uitgesloten.

Gevarieerd aanbod
De markt voor wormpasta's is erg in beweging waardoor er regelmatig nieuwe merken bijkomen en andere weer verdwijnen. Alle wormpasta's die in Nederland worden aangeboden zijn geregistreerd en voldoen aan de wettelijke eisen ten aanzien van veiligheid en werkzaamheid. De pasta's worden geproduceerd volgens strenge normen en zijn gegarandeerd van goede kwaliteit. U hoeft met een nieuw merk dus absoluut niet bang te zijn voor een mindere werkzaamheid. Wel kan het zijn dat de pasta anders van kleur, smaak of dikte is en in een ander soort injector zit.

Resistentie
Resistentie tegen een bepaalde stof betekent dat wormen en larven niet meer dood gaan van deze stof en ontwormen hiermee dus geen effect meer heeft.  De meningen over het wel of niet bestaan van resistentie tegen bepaalde werkzame stoffen in wormpasta's zijn zeer verdeeld. Er zijn zelfs wetenschappers die beweren dat er een resistentie bestaat tegen alle werkzame stoffen en dat geen enkele stof voldoende meer bestrijdt... 
Tegenwoordig bestaat er een behoorlijke mate van resistentie voor Fenbendazol. Ook over Pyrantel zijn onderzoeksresultaten die resistentie aantoonden, maar in mindere mate dan voor fenbendazol. Pyrantel mag echter niet uit het ontwormingsschema worden geschrapt, omdat het vermoedelijk beter tegen spoelwormen helpt dan Ivermectine of Moxidectine. De aangetoonde resistentie beperkt zich tot één van de voorkomende wormsoorten: de Cythostominae (kleine stronglyden). Helaas zijn er ook al gevallen van resistentie tegen ivermectine en moxidectine bekend. 
Wel is het zo dat alle wormpasta's die op de markt zijn, geregistreerd zijn door het Bureau Diergeneesmiddelen. Als een stof helemaal niet effectief meer zou zijn, wordt het niet op de Nederlandse markt toegelaten.
Resistentie kan erg lokaal zijn omdat resistentie onder ander ontstaat door té vaak ontwormen of het onderdoseren van de wormpasta. Als er op een manege jaren achter elkaar met ivermectine ontwormd wordt in een te lage dosering kan er op die manege een resistentie tegen ivermectine ontstaan, terwijl deze elders niet is. Als er bij uw paard of bij u op stal resistentie is tegen een bepaalde stof, dan is het raadzaam om met een andere werkzame stof te ontwormen.

Stalhygiëne
Verwijder zo vaak mogelijk de mest uit de stal en mest de stal minimaal een keer in de week volledig uit. Daarnaast is het goed om een keer per jaar met warm water en het liefst onder hoge druk de stal schoon te maken en zo parasieteieren te verwijderen. De meeste wormbesmettingen worden echter in de weide opgelopen.

Weidemanagement
Het grootste deel van de totale wormbesmetting bevindt zich niet in het paard, maar op het land. Door de weide goed schoon te houden en paarden om te weiden naar voor hen schoon gras wordt het risico op het opnemen van wormlarven al flink beperkt. De wei kan het beste zo extensief als mogelijk gebruikt worden, wat betekent dat er niet te veel paarden in dezelfde wei geplaatst moeten worden. Maatregelen die genomen kunnen worden om het land schoon te houden zijn het tweemaal per week verwijderen van mest uit het land, de mestplaatsen (met lang gras) maaien en het laten grazen van bijv. schapen. Eitjes en larven kunnen slecht tegen droogte en directe zonnestralen.